Drgania struny - wstêp

 

Wytwarzanie d¼wiêków przez instrumenty muzyczne ma kilka cech odró¿niaj±cych je od zwyk³ych odg³osów przyrody. Wynika to przede wszystkim z elementu, który ma najwiêkszy wp³yw na cechy d¼wiêku. Zazwyczaj elementem tym jest:

s³up powietrza (w instrumentach dêtych i organach)
struna

Dalej omówione zostanie tworzenie siê d¼wiêku w tych instrumentach, których elementem decyduj±cym o wysoko¶ci d¼wiêku jest struna. Nale¿± do nich m.in.: skrzypce, wiolonczela, kontrabas, gitara, mandolina, lutnia, fortepian, harfa, cytra.

Co prawda samo pobudzanie strun do drgañ jest tu czêsto ró¿ne - np. w przypadku fortepianu w strunê uderzaj± m³oteczki, skrzypce i wiolonczela zawdziêczaj± swój "pow³óczysty" d¼wiêk smyczkom, a gitara, lutnia, czy harfa s± szarpane, tr±cane palcami. Jednak ogólna zasada jest taka sama we wszystkich przypadkach - struna decyduje o tym jaki d¼wiêk powstanie, za¶ elementy rezonansowe (pud³o, wsporniki ³±cz±ce) dodatkowo wp³ywaj± na jego jako¶æ.

Cecha charakterystyczna strun

Cech± charakterystyczn± strun jest ich jednowymiarowo¶æ - w naci±gniêtej strunie d¼wiêk kontrolowany jest niemal wy³±cznie przez jej d³ugo¶æ. Drania wewn±trz struny w ogóle nie s± zwi±zane z efektami akustycznymi i nie ma potrzeby ich rozpatrywaæ. 

Z drugiej strony, grubo¶æ struny ma pewien wp³yw na d¼wiêk, jednak jest to wp³yw po¶redni - im grubsza struna, tym wiêksza jest jej masa, a w zwi±zku z tym wiêksza energia drgañ i inna sprê¿ysto¶æ struny. Dlatego grubsze strony trzeba silniej napi±æ, aby uzyskaæ tê sam± wysoko¶æ tonu.

Tym co charakterystyczne dla drgaj±cych strun, jest zamocowanie ich koñców. 

S³owo "zamocowanie" nale¿y tu rozumieæ szerzej - nie jako punkt w którym struna jest zawi±zana, lecz jak punkt w którym struna jest przyci¶niêta do pod³o¿a (czy ramy) na tyle silnie, ¿e ruch struny jest blokowany. To s± najwa¿niejsze punkty struny w których tworz± siê g³ówne wêz³y drgañ.
Efektywna (dla wytworzenia d¼wiêku) d³ugo¶æ struny liczona jest w³a¶nie miêdzy tymi punktami przyci¶niêcia, choæ punkty te mog± siê dynamicznie zmieniaæ np. dziêki przyci¶niêciu struny na innym progu, lub w innymi miejscu gryfu.

 

D¼wiêki instrumentów << Drgania struny - wstêp >> Mody drgañ struny