Barwa, a wysoko¶æ d¼wiêku

Z d¼wiêkiem zwi±zane s± dwie warto¶ci:

wysoko¶æ - okre¶laj±ca, czy d¼wiêk jest wysoki, czy niski
barwa - pozwalaj±ca na rozró¿nianie d¼wiêków ró¿nych instrumentów, nawet je¶li maj± tê sam± wysoko¶æ.

Od czego zale¿y barwa d¼wiêku?

Stradivarius brzmi cudownie, tanie skrzypce z bazaru okropnie; jednak zarówno na jednym jak i drugim instrumencie mo¿na zagraæ np. "Humoreskê" Dworzaka, obydwa te¿ mog± zagraæ ten sam d¼wiêk - np. górne  "Ce". Co odró¿nia brzmienia tych instrumentów?

- oczywi¶cie barwa. Od czego ona zale¿y?

Tym co okre¶la d¼wiêk uzyskiwany przez skrzypce s± fale stoj±ce wytworzone w strunie i w pudle instrumentu (wiêcej na ten temat znajduje siê w rozdzia³ach po¶wiêconych drganiom struny). Stradivarius ma te fale lepiej uporz±dkowane, bardziej bogate, wolniej zanikaj±ce w czasie. To powoduje, ¿e jego brzmienie ma charakterystyczn± "srebrzyst±" barwê i zdaje siê wype³niaæ pomieszczenie koncertowe. 

Od strony fizycznej patrz±c, lepszy instrument wytwarza zazwyczaj wiêcej tonów ni¿ gorszy, a dodatkowo nie wytwarza np. tzw. "wilczych tonów", czyli tonów niepo¿±danych w widmie d¼wiêku.

Wra¿enie barwy d¼wiêku zale¿y jednak nie tylko od samej obecno¶ci tonów, ale tak¿e od ich "zachowania". Istotne jest które tony szybciej zanikaj±, a które wolniej, jak odbywa siê to zanikanie itp. £atwo odró¿niamy d¼wiêk fortepianu, od d¼wiêku skrzypiec - wynika to przede wszystkim z faktu, ¿e instrumenty smyczkowe mog± graæ bardzo "d³ugie" nuty, a do tego kontrola nad trwaniem d¼wiêku jest tu o wiele wiêksza ni¿ w przypadku fortepianu. W koñcu ten ostatni instrument ma zupe³nie inny sposób wydobywania d¼wiêku - tu ka¿de naci¶niêcie klawisza owocuje tylko jednorazowym uderzeniem m³oteczka o strunê.

D¼wiêki "muzyczne" (czyli wydawane przez typowe instrumenty) sk³adaj± siê zazwyczaj z kilku, kilkunastu tonów. Wszystkie razem sk³adaj± siê na jako¶æ (barwê) d¼wiêku.

Jednak jest pewien ton szczególnie wa¿ny, ton - który okre¶la nam wysoko¶æ d¼wiêku, jest to tzw. ton podstawowy (nazywany tak¿e "pierwsz± harmoniczn±").

 

Ton << Barwa d¼wiêku >> Ton podstawowy