Uzupełnienia

Najważniejsze stałe fizyczne

Stałe fizyczne - wstęp

Stałe używane w matematycznym opisie zjawisk mają dość różne pochodzenie i naturę. Wyróżnić możemy:

	stałe matematyczne (np. liczba π, e)
	stałe fizyczne uniwersalne mają fundamentalne znaczenie dla całej fizyki, a ich wartość określa zachowanie się ciał w bardzo wielu różnych działach - w optyce, mechanice, termodynamice (są to np. stała Plancka, prędkość światła w próżni i inne...)
	stałe związane z określonymi warunkami ustalonymi w celu standaryzacji - patrz: Warunki normalne.
	stałe związane z określonymi obiektami, materiałami (np. temperatura topnienia lodu, temperatura punktu potrójnego wody, masa mezonu π⁺ )

Niektóre stałe uniwersalne można by właściwie zaliczyć zarówno do drugiej, jak i do trzeciej grupy - np. masy protonu, elektronu - z jednej strony można je uznać jako po prostu masy cząstek (czyli właściwość obiektu), jednak z drugiej strony te dwie cząstki są na tyle ważne dla całej fizyki, że stanowią szczególny punkt odniesienia. Dlatego wielkości charakteryzujące elektron, proton (czasem neutron) są traktowane jako wyjątkowe - są "nobilitowane" przynależnością do stałych uniwersalnych.

Stałe uniwersalne

wielkość	symbol	wartość wraz z jednostką	Uwagi
Prędkość światła w próżni	c	299792458 m/s c² = ε₀ ∙ μ₀	Podstawowa, uniwersalna stała znana ze 100% dokładnością
przenikalność elektryczna próżni	ε₀	1/μ₀c² ≈ 8,854 187 817 10∙10^-12 C²/Nm²	Stała uniwersalna znana ze 100% dokładnością
przenikalność magnetyczna próżni	μ₀	4π∙10^-7 N/A² ≈ 12,566370∙10^-7 N/A²	Podstawowa, uniwersalna stała znana ze 100% dokładnością
stała grawitacyjna	G	6,672 59 ∙10^-11 Nm²/kg²	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
masa elektronu	m_e	9,109 3897 ∙10^-31 kg 5,485799 ∙10^-4 u ok. 511 keV	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
masa protonu	m_p	1,6726231 ∙10^-27 kg 1,00728 u = ok. 938,26 MeV = 1836,1 m_e	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
ładunek elementarny	e	1,602 177 33 ∙10^-19 C	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
jednostka masy atomowej	u	1,660 5402 ∙10^-27 kg 1 u = 931,49432(28) MeV	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
stała Plancka	h	6,626 0755 ∙10^-34 J∙s	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
stała (liczba) Avogadro	N_A	6,022 1367 ∙10²³ 1/mol	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
stała Faradaya	F	N_A∙e ≈ 96 458,309 C/mol	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością
stała Boltzmanna	k	1,380 658∙10^-23 W/m²∙K⁴	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością

stała gazowa	R	8,314 510 J/mol∙K R = k∙N_A	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością. Wynika ściśle ze stałych: Boltzmanna i Avogadro.
elektronowolt	eV	1 eV = 1,60217733(49) 10^-19 J.	stała zmierzona, znana z ograniczoną dokładnością. Wynika ściśle z wartości ładunku elektronu.